Ortoreksja – czyli kiedy zdrowe odżywianie przestaje być zdrowe

Na pewno nikt nie zaprzeczy, że zdrowe odżywianie i odpowiedni styl życia są niezbędne do zachowania zdrowia i dobrego samopoczucia. Jednak, czy można przesadzić z dążeniem do perfekcji w swoim jadłospisie i mieć z tego tytułu problemy? Okazuje się, że tak. Dziś artykuł o stosunkowo nowym zaburzeniu psychicznym, jakim jest ortoreksja.

Czym jest ortoreksja?

Jest to zaburzenie psychiczne, o charakterze obsesyjno-kompulsywnym, które wpisało się już do spektrum zaburzeń odżywiania. Polega na przesadnej kontroli tego, co jemy. Ludzie z ortoreksją bardzo mocno koncentrują się na tym, czy spożywane przez nich jedzenie jest zdrowe, czy jest odpowiedniego pochodzenia oraz czy będą dzięki niemu lepiej się czuć. Sam termin „ortoreksja” został wprowadzony przez lekarza Stevena Bartmana, który przeszedł takie zaburzenie i napisał o tym książkę: „W szponach zdrowej żywności”.

Początki choroby są bardzo niewinne. Człowiek postanawia, że jego dieta już nie będzie zawierać żadnego śmieciowego jedzenia, słodyczy i fast-foodów. Będzie zwracać uwagę na jakość produktów i będzie czytać etykiety, aby nie dać się oszukać producentom żywności. Przeradza się to stopniowo w stan maniakalny, gdzie po prostu żadne odstępstwo nie jest tolerowane, a jeżeli takowe się zdarzy – jest okupione ogromnym stresem i poczuciem winy. Często z czasem eliminuje coraz więcej produktów, które wydają się być nie do końca zdrowe. Ortorektyk święcie wierzy w to, że przestrzeganie swoich rygorystycznych zasad zapewni mu dobre zdrowie, samopoczucie, a także rozwiąże wszystkie jego problemy.

Czy ortoreksja jest podobna do anoreksji?

Obie te choroby dotyczą odżywiania i obsesji na jego punkcie. W anoreksji jednak, celem jest bycie szczupłym za wszelką cenę, a spojrzenie na swoją sylwetkę jest zupełnie zaburzone. Ortorektyk z kolei ma obsesję na punkcie bycia zdrowym i jakości produktów. Jego celem jest to, aby każde jedzenie, które zjada było w 100% zdrowe.

Jak rozpoznać ortorektyka?

Jeżeli wymienione niżej zachowania zauważyłeś u siebie lub u kogoś bliskiego, warto się zastanowić, czy takie podejście do zdrowego odżywiania jest słuszne:

  • Poświęcanie dużej ilości czasu na szukanie informacji o zdrowym i niezdrowym jedzeniu,
  • Cały swój plan dnia podporządkowuje posiłkom,
  • Spędzanie coraz większej ilości czasu na planowaniu i przygotowywaniu posiłków,
  • Rozmowa może toczyć się tylko o jedzeniu,
  • Każde odstępstwo od diety jest okupione ogromnym poczuciem winy, lękiem o własne zdrowie i prowadzi do jeszcze większego zaostrzenia diety,
  • Zaprzestanie chodzenia do restauracji lub do rodziny/przyjaciół w gości, aby nie jeść przygotowywanych tam posiłków,
  • Wzrost samooceny przy przestrzeganiu rygorystycznej diety,
  • Uczucie potępienia ludzi, którzy nie odżywiają się zdrowo.

Jaka jest przyczyna ortoreksji?

Najczęściej jest to rodzaj radzenia sobie ze stresem – swoista ucieczka w świat zdrowej żywności od codziennych problemów. Dlatego tak ważne jest, aby ortorektyk zdał sobie sprawę z wagi problemu oraz uświadomił sobie, od czego tak ucieka i z czym sobie na co dzień nie radzi.

Na zachorowanie na ortoreksję są podatne osoby z zacięciem do perfekcjonizmu oraz bardzo krytyczne wobec siebie samych. Często ortoreksję początkuje wystąpienie jakiejś choroby przewlekłej, np. cukrzycy, miażdżycy, niedoczynności tarczycy. Wtedy zaczyna się cała kaskada zdrowotnych zmian w diecie, która przeradza się w zdrowotną obsesję.

Do ortoreksji może prowadzić także wpływ społeczeństwa, w którym obecnie zdrowy styl życia jest mocno lansowany.

Jakie mogą być skutki ortoreksji?

Niestety, ortoreksja to nie jest nieszkodliwe dziwactwo i może prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych:

  • Niedobory pokarmowe – jako skutek coraz bardziej restrykcyjnej diety eliminacyjnej,
  • Depresja,
  • Choroby od niedoborów: problemy z tarczycą, wątrobą, osteoporoza, problemy skórne,
  • Problemy psychiczne/psychologiczne: wyizolowanie od społeczeństwa, zaburzone relacje z innymi, zachowania kompulsywno-obsesyjne.

Co można z tym zrobić?

Kluczową sprawą jest tutaj odpowiednia terapia psychologiczna/psychiatryczna oraz dietetyk, który ma doświadczenie w zaburzeniach odżywiania. Dobrze dobrana terapia behawioralna i dopasowany plan żywieniowy stanowią drogę do wyzdrowienia dla osoby z ortoreksją.

Dążenie do zmiany swoich nawyków żywieniowych jest naprawdę dobrym celem, jednak warto pamiętać, że w każdym kierunku można przesadzić, dlatego jeżeli zauważamy u siebie problem z nadmiernym dbaniem o dietę i różne negatywne emocje z tego tytułu – warto zasięgnąć porady dobrego psychologa, który oceni, czy nasze podejście kwalifikuje się do zaburzenia odżywiania, jakim jest ortoreksja.

Źródła:

http://www.orthorexia.com/what-is-orthorexia/

https://www.theguardian.com/lifeandstyle/2015/sep/26/orthorexia-eating-disorder-clean-eating-dsm-miracle-foods

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4340368/

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/29215937

>https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5320801/

Autor: Ewa Burzyńska

Jedna myśl w temacie “Ortoreksja – czyli kiedy zdrowe odżywianie przestaje być zdrowe

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Connecting to %s