Celiakia – przyczyny, diagnostyka, leczenie dietą

Moda na dietę bezglutenową trwa. Są jednak osoby, które muszą unikać nawet najmniejszych ilości glutenu, aby normalnie funkcjonować. Celiakia dziś jest jedną z wielu chorób autoimmunologicznych, która dotyka coraz więcej osób. Przeczytaj artykuł i dowiedz się, jak naturalnie radzić sobie z tą chorobą.

Czym jest celiakia?

To choroba trzewna, autoimmunologiczna, w której nasz organizm pod wpływem glutenu sam atakuje własne tkanki (w tym wypadku kosmki jelitowe – są to wypustki w śluzówce jelit, które są odpowiedzialne za wchłanianie składników pokarmowych), co prowadzi do wielu nieprzyjemnych objawów.

Symptomy możemy podzielić na typowe:

  • niska masa ciała,
  • przewlekłe biegunki,
  • wymioty, bóle brzucha,
  • wzdęcia, zaparcia, zwiększenie obwodu brzucha,
  • brak apetytu,
  • anemia,
  • słaba odporność,
  • zespół drażliwego jelita (ZJD),
  • u dzieci zaburzenia rozwoju,

Oraz nietypowe:

  • osteoporoza, osteopenia,
  • nieregularne miesiączki lub zatrzymanie miesiączki u kobiet,
  • niepłodność,
  • problemy skórne,
  • zaburzenia neurologiczne,
  • nietolerancja laktozy,
  • depresja,
  • zmęczenie,
  • bóle głowy,
  • bóle stawów,
  • problemy z wątrobą, hipercholesterolemia.

 

Objawy te występują po spożyciu glutenu – jest to białko, które znajduje się w zbożach (np. w pszenicy, życie, jęczmieniu, kaszy kuskus czy bulgur). Nietolerancja glutenu w celiakii sprawia, że zanikają kosmki jelitowe, a to z kolei zaburza cały proces trawienia i wchłaniania składników pokarmowych. W efekcie chory jest niedożywiony i dosłownie traci siły, co stanowi zagrożenie dla życia.

Celiakia może być także w postaci bezobjawowej. W takiej sytuacji, mimo braku objawów, w badaniu krwi swoiste przeciwciała są podwyższone. Gdy kosmki jelitowe są w dobrej kondycji taką postać celiakii nazywamy latentną. Chorzy z celiakią latentą są w grupie ryzyka zaniku tych kosmków w ciągu kolejnych lat, jeżeli nie zadbają o swoje zdrowie. U chorych bez objawów klinicznych, ale z zanikiem kosmków jelitowych, wyróżnia się wtedy celiakię niemą.

Jakie są przyczyny celiakii?

Głównym czynnikiem w wystąpieniu celiakii jest predyspozycja genetyczna, ponieważ u większości chorych można wyodrębnić konkretne genotypy, które są odpowiedzialne za aktywację choroby. Innymi czynnikami, które wpływają na rozwój choroby są także:

  • środowisko (ekspozycja na toksyny),
  • dieta i styl życia,
  • przewlekły stres.

 

Diagnostyka celiakii

Badania genetyczne

Test genetyczny na obecność genotypu HLA-DQ2/DQ8 wykonuje się u rodziny osób chorych na celiakię. Pozwala on ocenić ryzyko zachorowania. Negatywny wynik badania genetycznego wyklucza celiakię.

Badania krwi – ogólne

W badaniach krwi przy celiakii zazwyczaj występuje:

  • niskie stężenie białka,
  • niedokrwistość z niedoboru żelaza,
  • niedobory witamin (A, D, E, K, witamin z gr. B),
  • podwyższona aktywność aminotransferaz.

Badania krwi – przeciwciała

Oznacza się aktywność swoistych przeciwciał przeciwko:

  • endomysium mięśni gładkich (EmA) – w klasie IgG, IgA,
  • transglutanimazie tkankowej (tTG) – w klasie IgG, IgA,
  • deamidowanej gliadynie (DGP) – w klasie IgG, IgA.

Wynik dodatni któregoś z tych badań jest wskazaniem do wykonania biopsji błony śluzowej jelita cienkiego, aby sprawdzić stan kosmków jelitowych. Warto jednak pamiętać, że ujemny wynik przeciwciał nie wyklucza w 100% celiakii, dlatego jeśli objawy na to wskazują lub wykluczono inne choroby – warto wykonać biopsję.

Biopsja jelita cienkiego

Wykonuje się ją w trakcie gastroskopii – pobierany jest materiał, a następnie zostaje on poddany badaniu histopatologicznemu, które ocenia stan kosmków jelitowych.

 

Choroby towarzyszące

Choroby autoimmunologiczne często występują w parach lub trójkach (wszystko dlatego, że zbyt pobudzony układ odpornościowy może zacząć atakować różne tkanki naszego organizmu). Najczęstsze choroby towarzyszące celiakii to: RZS, cukrzyca, choroba Leśniowskiego-Crohna, wrzodziejące zapalenie jelita grubego (WZJG), choroba Hashimoto, autoimmunologiczne zapalenie wątroby.

 

Celiakia – leczenie dietą

Celiakia to jedna z tych chorób, w której dieta ma ogromne znaczenie. W tym wypadku należy zastosować ścisłą dietę bezglutenową. Jednak to nie oznacza, że chory powinien jeść zamiast zwykłych ciastek, te bezglutenowe. Celiakia niesie ze sobą duże ryzyko niedoborów pokarmowych dlatego ważne jest aby w diecie zadbać o:

  • dobrej jakości białko – mięso czerwone, drób, podroby,
  • warzywa – powinny stanowić podstawę posiłku – w przypadku dużych problemów pokarmowych na początku powinny być przygotowane w formie dobrze ugotowanej lub płynnej (np. koktajle owocowo-warzywne).
  • owoce,
  • dobre tłuszcze – olej kokosowy, masło klarowane, awokado, oliwa z oliwek.
  • bezglutenowe kasze (np. kasza gryczana, jaglana, amarantus, komosa ryżowa) – chociaż w ostrej postaci choroby, istnieje możliwość, że będą pogarszać stan chorego – najlepiej obserwować swoje reakcje,
  • kiszonki – jelita potrzebują prawidłowej mikroflory, aby dobrze funkcjonować. Codzienna porcja kiszonek zapewnia naturalne bakterie, które wspierają pracę układu pokarmowego.
  • prawidłowe nawodnienie – picie odpowiedniej ilości wody nawilża błonę śluzową przewodu pokarmowego i wspiera regenerację kosmków jelitowych.

 

Co należy wykluczyć z diety?

  • produkty z glutenem: pieczywo, wyroby cukiernicze, makarony, musli, bułka tarta, produkty z dodatkiem skrobi pszennej, napoje ze słodem jęczmiennym, piwo, whiskey, kwas chlebowy. Trzeba czytać etykiety, ponieważ nawet owoce suszone mogą być posypane mąką, żeby się nie sklejały.
  • cukier – zaburza działanie gospodarki cukrowej oraz obniża odporność, co jest niewskazane przy chorobach autoimmunologicznych,
  • przetworzone jedzenie, fast-foody,
  • rafinowane tłuszcze roślinne, tłuszcze trans – promują stan zapalny w organizmie,
  • warto rozważyć wykluczenie nabiału – wiele osób z celiakią ma nietolerancję laktozy lub kazeiny (białka mleka), co utrudnia wprowadzenie choroby w remisję.

 

Suplementacja

W przypadku celiakii często sama dieta nie wystarcza, aby uzupełnić niedobory i zregenerować kosmki jelitowe. Dlatego warto zastanowić się nad wprowadzeniem następujących suplementów:

Probiotyki

Żywność sfermentowana może nie wystarczyć do odbudowy prawidłowej mikroflory, dlatego dobry probiotyk może tutaj bardzo wspomóc na drodze do poprawy zdrowia.

Colostrum

Jest to bydlęca siara, która zawiera mnóstwo odżywczych związków w wysokim stężeniu. Uzupełnia niedobory pokarmowe i pomaga wyjść z anemii.

Kwas masłowy

Wspiera odbudowanie błony śluzowej jelita. Dodatkowo zwiększa przepływ krwi przez błonę śluzową i stymuluje perystaltykę przewodu pokarmowego,

Glutamina

Aminokwas, który również odbudowuje błonę śluzową przewodu pokarmowego.

Enzymy trawienne

Wspierają trawienie i wchłanianie składników pokarmowych z pożywienia.

 

Dodatkowo warto wprowadzić antyoksydanty, które będą niwelować działanie wolnych rodników i wyciszać stan zapalny: kurkuma, resweratrol, cynamon, kwercetyna.

Oprócz diety i suplementacji, warto również zadbać o odpowiednią dawkę codziennego ruchu oraz styl życia, w którym dbamy o nasz sen, a także pracujemy nad naszymi reakcjami na stresowe sytuacje. To wszystko sprawi, że choroba wejdzie w remisję i człowiek będzie mógł normalnie funkcjonować bez dużej ilości leków.

Źródła:

https://celiac.org/celiac-disease/understanding-celiac-disease-2/what-is-celiac-disease/

https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/celiac-disease/symptoms-causes/syc-20352220

https://www.webmd.com/digestive-disorders/celiac-disease/celiac-disease#1

https://www.niddk.nih.gov/health-information/digestive-diseases/celiac-disease

Autor:

Ewa Burzyńska

Jedna myśl w temacie “Celiakia – przyczyny, diagnostyka, leczenie dietą

  1. Kasza jaglana ma gluten, choć mało. Ale dieta bezglutenowa to za mało. Choroby powiązane z celiakią są o wiele liczniejsze. Fajny artykuł. Też o tym piszę, na podstawie wielu publikacji, więc zapraszam.

    Polubienie

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

w

Connecting to %s