Obowiązkowe przyprawy w każdej kuchni

Wielu z nas szuka eliksiru młodości, substancji, która poprawiła by nasze zdrowie, zadbała o prawidłową kondycje skóry, włosów i paznokci, cząsteczki będącej panaceum na wszelakie dolegliwości. Na dzień dzisiejszy z pewnością nikt nie odważy się na wytypowanie substancji czy związku, będącego „naj” w każdej dziedzinie naszego życia. Zdajemy sobie sprawę, że żadna substancja nie zastąpi prawidłowo zbilansowanej diety okraszonej regularną aktywnością fizyczną. Obfita konsumpcja warzyw, owoców, produktów zbożowych z pełnego przemiału, orzechów i innych produktów o charakterze prozdrowotnym to niepodważalna podstawa w drodze do osiągnięcia zdrowia. Czy są jednak produkty, które mogą wybaczyć nam luki w zbilansowanej diecie, a ich dodatek do jadłospisu nie wymaga poświęcenia? Wydaje się, że niektóre przyprawy doskonale zdadzą ten egzamin, bowiem ich walory zdrowotne są potwierdzone szeregiem badań naukowych.

  1. Kurkuma – o korzystnych właściwościach indyjskiej rośliny przekonywali już przed 5000 laty praktycy z Dalekiego Wschodu. Główną substancją czynną w sproszkowanym korzeniu ostryżu długim jest kurkumina – to ona nadaje charakterystyczną, żółtą barwę samej kurkumie czy curry. Liczba chorób, w których można byłoby wykorzystać działanie kurkuminy jest niesamowicie obszerna. Mowa między innymi o astmie, miażdżycy tętnic, reumatoidalnym zapaleniu stawów i innych schorzeń, w których mamy do czynienia ze stanem zapalnym. Kurkumina wykazuje bowiem działanie przeciwzapalne, tłumiąc tym samym objawy choroby [1]. To nie wszystko – w jednym z badań, 0,5 g kurkuminy (to bardzo dużo) przyjmowane przez 7 dni zredukowało u zdrowych osób ilość utlenionych lipidów w surowicy o 33%, frakcji cholesterolu LDL (potocznie „złego cholesterolu”) o blisko 12% oraz zwiększało stężenie frakcji HDL („dobrego cholesterolu”) o 29% [2]. Mimo, iż z codziennej diety ciężko dostarczyć 0,5g kurkuminy (trzeba by spożyć około 25 g kurkumy) – jej przewlekłe stosowanie w niewielkich dawkach może okazać się korzystne dla kondycji układu krążenia. Kurkumina dzięki działaniu przeciwzapalnemu, ale także zawartości specyficznych białek, wykazuje działanie przeciwnowotworowe. W celu maksymalizacji absorpcji substancji czynnej z kurkumy, należy stosować ją w towarzystwie pieprzu, ponieważ piperyna w nim zawarta zwiększa jej wchłanianie o 2000% [3]!
  2. Cynamon – w przeciwieństwie do koleżanki z podpunktu pierwszego, stosowany raczej do deserów i potraw serwowanych na słodko, choć niektórzy koneserzy doceniają jego pikantny posmak… ale dziś nie o gotowaniu, a o właściwościach zdrowotnych. Oprócz popularnych procyjanidyn i katechin wykazujących działanie przeciwutleniające, cynamon zawiera liczne związki bioaktywne jak eugenol, aldehyd trans-cynamonowy, terpineol i inne [4]. Cała gama substancji zawarta w korzennej przyprawie, łącznie wykazuje znakomite właściwości protekcyjne w obrębie układu krążenia, redukując stężenie trójglicerydów, cholesterolu całkowitego oraz „złej” frakcji cholesterolu LDL [5]. Jednak głównym obrębem badań nad cynamonem jest jego działanie przeciwcukrzycowe. Związki w nim zawarte w porównaniu do innych przypraw, wspomagają 20-krotnie bardziej działanie insuliny – hormonu odpowiedzialnego za gospodarkę węglowodanami [6].Oprócz wspomagania insuliny, działanie przeciwzapalne poprawia funkcjonowanie trzustki, dzięki czemu lepiej możemy kontrolować glikemię. Niekiedy w mediach społecznościowych przekazywana jest informacja o toksycznym działaniu kumaryny – związki zawartego w cynamonie chińskim. Na całe szczęście, obiekcje nie zostały nigdy potwierdzone w badaniach z udziałem ludzi, dlatego stosując cynamon z umiarem nie mamy się czego obawiać, o czym przekonuje nas nawet EFSA (Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności).
  3. Pieprz cayenne – ostry dodatek, którego nazwa wywodzi się prosto z Gujany Francuskiej. Bez wątpienia jedna z głównych przypraw wschodnich populacji. Istnieją legendy, jakoby bardzo bogata w pieprz cayenne dieta Hindusów chroniła ich przed zakażeniami bakteryjnymi wynikającymi z kąpieli w potwornie zabrudzonym Gangesie. Przechodząc natomiast do konkretów – podobnie jak cynamon i kurkuma, główne prozdrowotne działanie kajeńskiego wynika z jego działania przeciwzapalnego. Dodatkowo, wytrawne dania oprószone ostrym pieprzem mogą być korzystne dla osób borykających się z nadciśnieniem tętniczym [7], ale to nie wszystko – kapsaicyna pomaga spalać tłuszcz! Wśród osób z nadmierną masą ciała, dieta z dodatkiem tej substancji zwiększa wydatkowanie energii o ~60kcal dziennie [8]. Z pewnością, w pieprzu cayenne nie powinniśmy upatrywać podstaw walki z oponką, lecz osoby z nadwagą powinny spodziewać się niewielkich korzyści dzięki ostrym potrawą.

Reasumując, nic nie zastąpi nam prawidłowo zbilansowanej diety opartej o nieprzetworzone pokarmy. Niemniej jednak, chcąc dopieścić nasz jadłospis powinniśmy sięgać po przyprawy o udokumentowanym, korzystnym wpływie na nasze zdrowia. Bez wątpienia, kurczak curry, fit ciasteczka korzenne, czy ostra potrawka z soczewicy mogą korzystnie wpłynąć na nasz organizm.

Źródła:

1.      Jurenka JS Anti-inflammatory properties of curcumin, a major constituent of Curcuma longa: a review of preclinical and clinical research. Altern Med Rev 2009 Jun;14(2):141-53

  1. Soni KB, Kuttan R Effect of oral curcumin administration on serum peroxides and cholesterol levels in human volunteers. Indian J Physiol Pharmacol. 36(4):273-5
  2. Shoba G, Joy D, Joseph T Influence of piperine on the pharmacokinetics of curcumin in animals and human volunteers. Planta Med 1998 May;64(4):353-6.
  3. Tung YT, Chua MT, Wang SY, Chang ST Anti-inflammation activities of essential oil and its constituents from indigenous cinnamon (Cinnamomum osmophloeum) twigs. Bioresour Technol. 2008 Jun; 99(9):3908-13.
  4. Khan A, Safdar M, Ali Khan MM, Khattak KN, Anderson RA Cinnamon improves glucose and lipids of people with type 2 diabetes. Diabetes Care. 2003 Dec; 26(12):3215-8.
  5. Broadhurst CL, Polansky MM, Anderson RA Insulin-like biological activity of culinary and medicinal plant aqueous extracts in vitro J Agric Food Chem. 2000 Mar; 48(3):849-52.
  6. Mark F McCarty, James J DiNicolantonio, and James H O’Keefe Capsaicin may have important potential for promoting vascular and metabolic health Open Heart 2015; 2(1): e000262.
  7. Zsiborás C, Mátics R, Hegyi P Capsaicin and capsiate could be appropriate agents for treatment of obesity: A meta-analysis of human studies. Crit Rev Food Sci Nutr 2016 Dec 21:1-9

Autor: Arkadiusz Matras

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s