Właściwości zdrowotne kawy

Kawa uważana jest za jeden z najpowszechniej spożywanych napojów na świecie. Rocznie, na świecie wypijanych jest około 400 miliardów filiżanek jej naparu. Choć jest pochwalana za aromat i smak, to o jej popularności może świadczyć zawartość kofeiny. W rzeczywistości oprócz kofeiny, kawa jest złożoną mieszaniną chemiczną składającą się z ponad tysiąca różnych substancji chemicznych, w tym węglowodanów, lipidów, związków azotowych, witamin, składników mineralnych,  alkaloidów i związków fenolowych. Powszechne jest wciąż przekonanie, że kawa stanowi niebezpieczną używkę i jest zagrożeniem dla ludzkiego zdrowia. W myśl zasady „to dawka czyni trucizną” zdajemy sobie sprawę, że ekstremalnie wysoka konsumpcja kawy niesie za sobą skutki uboczne, jednak w wielu badaniach wykazano korzystny wpływ popijania małej czarnej w  kontekście chorób przewlekłych.

Sądzi się, że historia krzewu kawowca jest starsza od naszej cywilizacji. Zanim poznano jego właściwości, dojrzałe owoce kawowca charakteryzujące się słodkim miąższem, stanowiły pokarm dla lokalnych zwierząt i ptaków. Te z kolei nie trawiąc ziaren wewnątrz słodkiego owocu, przenosiły je w przewodzie pokarmowym na inne tereny i wydalając przyczyniały się do ekspansji kawowca na jak największym obszarze. Krąży wiele legend opisujących wynalezienie kawy. Ta najczęściej powtarzana głosi, iż  potencjał jego ziaren odkrył arabski pasterz o imieniu Kaldi, który zauważył nadmierne ożywienie swoich kóz i postanowił zbadać jego przyczynę.  Spostrzegł, że wzmożona aktywacja zwierząt może być wywołana przez czerwone jagody, które spożywały. Zaciekawiony postanowił sam spróbować. Ze zdziewaniem stwierdził, że tajemnicze owoce usuwają zmęczenie oraz senność. Po latach okazało się, że spożycie kawy nie tylko poprawia funkcje poznawcze, ale chroni przed chorobami cywilizacyjnymi!

Dlaczego warto popijać kawkę w pracy pisałem w artykule „naturalne produkty poprawiające wyniki w pracy”, do którego serdecznie zapraszam. Przyjrzyjmy się jednak zdrowotnym aspektom naparu. W zbiorze wielu badań naukowych, jakim jest metaanaliza wykazano, że osoby spożywające 6 filiżanek kawy dziennie miały o 33% niższe ryzyko cukrzycy typu II w porównaniu do ochotników, którzy kawy nie spożywali w ogóle [1] – to bardzo dużo, szczególnie biorąc pod uwagę fakt, że w Polsce liczba osób z cukrzycą typu II wynosi 3 mln, a na świecie do 2030 chorych będzie 366 miliony [2]! Co prawda, podanie kofeiny osłabia wrażliwość komórek na insulinę [3] co potencjalnie zwiększa ryzyko cukrzycy, jednakże kofeina opakowana substancjami prozdrowotnymi dostarczanymi z kawy wykazuje działanie zupełnie odwrotne – poprawia wrażliwość insulinową [4]. To właśnie dlatego powinniśmy częściej sięgać po kawę niż napoje energetyzujące, które również dostarczają kofeiny.

Od cukrzycy typu II już tylko krok do chorób układu krążenia. W latach 90’ dwudziestego wieku zaobserwowano, że osoby pijące więcej kawy mają wyższe stężenie frakcji cholesterolu LDL (tzw. „złego cholesterolu”), który jest głównym czynnikiem świadczącym o ryzyku chorób układu krążenia. Korelacja ta była najbardziej widoczna w Skandynawii, gdzie popularna była kawa gotowana. Po wnikliwych analizach, naukowcy niczym Sherlock Holmes doszli do wniosku, że może mieć to powiązanie z diterpenami, ściślej kahweolem i kawestolem. Okazało się bowiem, że w innych rejonach świata, gdzie spożywano kawę filtrowaną, nie notowano wzrostu LDL po spożyciu kawy, a podczas filtrowania usuwane są wyżej wymienione diterpeny [5]. Jednak nie ma się czego obawiać – osoby pijące umiarkowane ilości kawy (3-5 filiżanek dziennie) mają niższe ryzyko chorób układu krążenia. Może to wynikać z obecności kwasu p-kumarowego, kawowego, chlorogenowego i innych polifenoli, które znoszą niekorzystne właściwości poszczególnych składników kawy [6].

Wielu z nas obawia się jednak znaczącej utraty płynów związanych ze spożyciem kawy. Pierwszym objawem budzącym wątpliwości jest skakanie powieki, do którego oprócz odwodnienia przypisuje się „wypłukiwanie magnezu”. Rzeczywiście patogeneza tego zjawiska może być powiązana z utratą wody czy magnezu, jednak jeśli jesteś smakoszem kawy i pijesz ją w umiarkowanych ilościach – nie masz się czego obawiać. Podanie 200-300 mg kofeiny (3-4 filiżanki espresso) rzeczywiście zwiększa diurezę, jednak po kilku dniach regularnego popijania małej czarnej doznajemy adaptacji i odwodnienie przestaje nam być straszne. Pamiętaj też, że pijąc kawę w dużym kubku, wraz z nią dostarczasz znaczącej ilości płynów.

Reasumując, spożywanie kawy jest prozdrowotnym nawykiem wartym rozważenia (o ile nie mamy poważnych komplikacji zdrowotnych i lekarz nie zaleci inaczej). Choć dla wielu smakoszy może okazać się to karygodne – zarówno filiżanka świeżo mielonej jak i porcja rozpuszczalnej będzie wykazywać podobne właściwości zdrowotne. Ważnym zaznaczenia jest, że zniweczyć korzyści płynące z regularnego popijania naparu może istotny dodatek cukru, bitej śmietany czy lodów, dlatego najlepiej wybierać kawę czarną.

Źródła:

1.      Ding M., Shilpa NB., Chen M. i wsp.: Caffeinated and Decaffeinated Coffee Consumption and Risk of Type 2 Diabetes: A Systematic Review and a Dose-Response Meta-analysis Diabetes Car. 2014 Feb; 37(2): 569–586.

  1. Wild S., Roglic G. i wsp.: Global prevalence of diabetes: estimates for the year 2000 and projections for 2030. Diabetes Care 2004, 27:1047–105
  2. Thong FS., Graham TE.: Caffeine-induced impairment of glucose tolerance is abolished by beta-adrenergic receptor blockade in humans. J Appl Physiol (1985) 2002, 92:2347–2352
  3. van Dam RM., Willett WC., Manson JE.,i wsp.: Coffee, caffeine, and risk of type 2 diabetes: a prospective cohort study in younger and middle-aged U.S. women. Diabetes Care 2006, 29:398–403
  4. Urgert R., Katan MB.: The cholesterol-raising factor from coffee beans. Annu Rev Nutr 1997, 17:305–324
  5. Ding M., Bhupathiraju SN., Satija A. i wsp.: Long-term coffee consumption and risk of cardiovascular disease: a systematic review and a dose-response meta-analysis of prospective cohort studies. Circulation 2014 Feb 11;129(6):643-59

Autor: Arkadiusz Matras

2 thoughts on “Właściwości zdrowotne kawy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s