Adaptogeny – czym są i ich dobroczynny wpływ na organizm

Obecnie ziołolecznictwo powoli wraca do łask i coraz więcej osób sięga po zioła w różnych celach terapeutycznych. A adaptogeny są jednym ze skuteczniejszych środków w naturoterapii. Czym są i jakie mają działanie? O tym dowiesz się z artykułu.

Co to jest adaptogen?

Jest to zioło wzmacniające układ immunologiczny i dopasowujące się do potrzeb organizmu. Jeżeli komuś czegoś brakuje, adaptogen będzie to uzupełniał. Jeżeli czegoś jest za dużo (np.ktoś ma problem ze zbyt dużym wydzielaniem kortyzolu) – wtedy obniży jego poziom do odpowiedniego. Adaptogeny nie mają praktycznie żadnych skutków ubocznych, nie są toksyczne i potrafią wspierać zarówno osoby zdrowe, jak i chore. Te zioła można stosować przez służszy czas (a zazwyczaj nawet trzeba, żeby uzyskać efekty) i niezwykle rzadko wchodzą w interakcje z lekami. Adaptogeny najczęściej występują w formie suszonych jagód lub korzeni, które przerabia się na formę sumplementów: proszków, tabletek, skoncentrowanych ekstraktów.

W czym mogą pomóc adaptogeny?

Przede wszystkim, adaptogeny stymulują układ immunologiczny, co pozwala organizmowi radzić sobie z różnego rodzaju stresorami. Obecnie jesteśmy narażeni na wszelkiego rodzaju czynniki stresowe, takie jak: zanieczyszczone środowisko, presja rodziny, presja w pracy, szybkie tempo życia, wszelkie obciążenia psychiczne i fizyczne. Adaptogeny działają na cały organizm kompleksowo – potrafią wspierać układ krążenia, wątrobę i inne organy tak, aby organizm lepiej sobie radził ze stresem. Dzięki temu bardzo odciążamy nadnercza i zapobiegamy ich wypaleniu, co jest niezwykle powszechne w obecnych czasach. Adaptogeny mają normalizujący efekt na nasz organizm: dodają energii, pewności siebie, zwalczają zmęczenie, podnoszą odporność.

Adaptogeny mają zazwyczaj dwa główne kierunki działania:

  • antyoksydacyjne i przeciwzapalne,
  • podnoszące odporność.

Te zioła nie są remedium na jakąś pojedynczą chorobę. Ich specyficzny skład zapewnia szerokie spektrum działania.

Przykładowe adaptogeny i ich zastosowanie

Aby zrozumieć, jak działają adaptogeny, podam kilka przykładów wraz z zastosowaniem. Warto pamiętać, że adaptogeny często stosuje się w mieszankach z antyoksydantami i ziołami tonizującymi i dzięki temu wzmacnia się ich działanie.

Ashwagandha (Witania ospała)

Przede wszystkim stylumuje układ odpornościowy i krwionośny. Działa również kojąco w sytuacjach stresowych, zwalcza bezsenność, stymuluje tarczycę do pracy (często się ją wykorzystuje w niedoczynności), a także przeciwdziała siwieniu włosów. Jest niezwykle pomocna w leczeniu depresji i pozwala na lepsze funkcjonowanie w codziennym napięciu. Ashwagandha jest ziołem bogatym w żelazo i zwiększa poziom hemoglobiny we krwi, co zapobiega anemii.

Maca (Lepidium meyenii)

Maca specjalizuje się w regulowaniu gospodarki hormonalnej (reguluje zaburzenia miesiączkowania, łagodzi objawy menopauzy). Ponadto działa silnie przeciwdepresyjnie, koi nerwy, wspomaga pracę tarczycy i nadnerczy. Maca jest także afrodyzjakiem, który wspomaga płodność i zwiększa libido. Dodatkowo spowalnia procesy starzenia się organizmu i dodaje energii.

Maca nie powinna być stosowana przez kobiety ciąży i karmiące piersią, a także osoby z przerostem prostaty lub rakiem piersi.

Bazylia azjatycka, Holy Basil (Ocimum sanctum)

To bogate w przeciwutleniacze zioło, które pomaga w utrzymaniu dobrej kondycji i zapobiega przedwczesnemu starzeniu się. Dodatkowo ma niezwykłe właściwości łagodzenia napięcia i pomaga szybko poradzić sobie ze stresem. Holy Basil znacząco poprawia samopoczucie, jasność myślenia i pamięć. Jest też przydatna dla palaczy chcących zerwać z nałogiem.

Lukrecja (Licorice)

Korzeń lukrecji ma silne działanie przeciwwirusowe i antybakteryjne. Działa na wiele rodzajów wirusów, takich jak wirus zapalenia wątroby, opryszczki, zapalenia płuc. Ponadto lukrecja wzmacnia ścięgna, kości oraz przyśpiesza wzrost mięśni i ich siłę, a także równoważy poziom kortyzolu i kortyzonu.

Osoby cierpiące na choroby serca, cukrzycę, choroby nerek i wątroby i nie powinny stosować lukrecji. Lepiej nie spożywać jej wieczorem, ponieważ może utrudniać zasypianie.

Czarci pazur (Harpagophytum procumbens)

Korzeń tego zioła jest bardzo skuteczny przede wszystkim w likwidowaniu bólów reumatycznych. Dodatkowo stosuje się go również w przypadku alergii, chorób narządów wewnętrznych, dny moczanowej, reumatoidalnego zapalenia stawów. Bardzo sprawnie oczyszcza organizm z trujących substancji.

Przeciwwskazaniem do jego stosowania jest niedociśnienie, ciąża i stosowanie preparatów insulinowych.

Koci pazur (Uncaria tomentosa)

Koci pazur silnie oczyszcza organizm i wspomaga detoks wątroby. Stosuje się go przy bezsenności, chorobach wirusowych, łuszczycy, nadciśnieniu, stwardnieniu rozsianym. To zioło ma silne działanie przeciwalergiczne, antybakteryjne, pobudzające i neutralizujące toksyny.

Przeciwwskazaniami do jego stosowania jest anemia, ciąża, karmienie piersią, stosowanie insuliny i sztucznych hormonów.

Żeń szeń syberyjski (Eleutherococcus senticosus)

Działa pobudzająco na ośrodkowy układ nerwowy, wspomaga przystosowanie organizmu do nadmiernego stresu. Żeń szeń syberyjski jest szczególnie polecany w celu poprawy odporności w stanach przemęczenia, osłabienia i rekonwalescencji. Przydaje się także w stanach zwiększonego wysiłku umysłowego i fizycznego.

Tego adaptogenu nie powinny stosować osoby z nadciśnieniem tętniczym, kołataniem serca, cierpiące na bezsenność oraz kobiety w ciąży.

Żeń-szeń koreański (Panax ginseng)

Silnie oddziałuje poprzez układ nerwowy na procesy metabolityczne i funkcje, które podtrzymują organizm w dobrym stanie podczas stresu. Wpływa na gruczoły nadnerczy, podwzgórze i przysadkę mózgową stymulując produkcję m.in. endorfin i innych substancji, zwiększając przez to odporność psychiczną podczas stresowych sytuacji. Dodatkowo żeń szeń koreański obniża poziom cukru we krwi, odwraca proces stłuszczenia wątroby, spowodowanej przez złą dietę, a także wspomaga przy menopauzie.

Traganek (Astragalus)

Wzmacnia pracę nadnerczy i mięśnia sercowego. Ma działanie immodulujące i często jest używany przy nowotworach. Usprawnia pracę gospodarki cukrowej, działa przeciwwirusowo i antybakteryjnie. Traganek poprawia również pamięć, koncentrację i zdolność uczenia się.Wykazuje także ochronne działanie na wątrobę i zmniejsza toksyczność alkoholu.

Traganka nie zaleca się osobom, które przyjmują leki przeciwzakrzepowe, ponieważ może nasilić ich działanie.

Cytryniec chiński (Schisandra chinensis)

Łagodzi skurcze nerek i rozluźnia nadnercza. Cytryniec chiński jest doskonały na zmęczenie fizyczne i umysłowe, a także wspomaga w senności i depresji. Znajduje zastosowanie w chorobach płuc, wątroby, przewodu pokarmowego oraz przy anemii. Cytryniec chiński także skutecznie wspomaga procesy oczyszczania i detoksykacji.

Grzyby Shiitake (Lentinius endodes)

Te grzyby obniżają ciśnienie, spowalniają proces starzenia się i są świetnym środkiem na przeziębienie. Wykazują także korzystne działanie w przypadku kamicy woreczka żółciowego, wrzodów, cukrzycy i anemii. Ponadto grzyby shiitake mają silne działanie przeciwnowotworowe oraz przeciwwirusowe i antybakteryjne – zawarte w nim polisacharydy powstrzymują rozmnażanie się bakterii i wirusów.

Grzyby Reishi (Ganoderma lucidum)

Stosowane są przede wszystkim przy chorobach nowotworowych. Dodatkowo mają zdolność obniżania ciśnienia, wpływają kojąco na problemy z sercem i układem naczyniowym. Dzięki działaniu przeciwzapalnym, są wykorzystywane przy przewlekłych stanach zapalnych i różnego rodzaju alergiach. Przy nadwadze wspomaga metabolizm i przyspiesza spalanie tkanki tłuszczowej. A dzięki właściwościom przeciwutleniającym oraz triterpenoidom opóźnia objawy starzenia się i pozwala zachować młody wygląd.

Ostropest plamisty (Silybum marianum)

Ta roślina kumuluje w sobie substancję, zwaną sylimaryną, która jest  zaliczana do flawonoidów. Sylimaryna stosowana jest w schorzeniach wątroby, zapobiega jej dysfunkcjom i łagodzi skutki uboczne farmakoterapii. Substancje zawarte w ostropeście plamistym korzystnie wpływają również na funkcjonowanie mózgu, ponieważ sylimaryna zmniejsza niekorzystny wpływ wolnych rodników na komórki mózgu oraz zapobiega ich degeneracyjnym zmianom. Sylimaryna wykazuje także silne właściwości antynowotworowe.

Różeniec górski (Rhodiola rosea)

Zmniejsza psychiczne zmęczenie i neutralizuje uczucie wypalenia. Przydaje się w stanach wyczerpania fizycznego i psychicznego, trudnościach w uczeniu się, przewlekłym stresie i depresji. Wspomaga także przy intensywnym wysiłku fizycznym, dlatego jest uważany za naturalny doping w sporcie.

Adaptogeny a choroby autoimmunologiczne

Jak już wiadmo, adaptogeny przede wszystkim wzmacniają układ odpornościowy.  Dlatego należy ostrożnie rozważyć ich stosowanie u osób z chorobami autoimmunologicznymi. Wszystko dlatego, że w chorobach autoimmunologicznych, układ odpornościowy jest nastawiony „bojowo” wobec różnych tkanek naszego organizmu. Dołożenie do tego adaptogenu, który dodatkowo stymuluje taki układ immunologiczny do pracy, może poskutkować zaostrzeniem objawów choroby. Jednak często okazuje się, że w odpowiedniej dawce adaptogeny potrafią zdziałać wiele dobrego, dlatego warto zawsze poradzić się specjalisty w celu doboru odpowiedniego adaptogenu i dawki.

Ważne, żeby zapamiętać, że adaptogeny to niezwykle specyficzne substancje, które działają wielokierunkowo i niejednokrotnie z pozytywnym skutkiem potrafią wspomóc powrót do zdrowia. Sprawdzą się również u osób zdrowych w codziennej profilaktyce i wzmacnianiu układu odpornościowego.

Źródła:

Maimes S., Adaptogens: Herbs for Strength, Stamina, and Stress Relief, 2007

Harrod Buhner  S., Herbal Antibiotics, 2nd Edition: Natural Alternatives for Treating Drug-resistant Bacteria, 2012

http://klaudynahebda.pl/adaptogeny/

Autor: Ewa Burzyńska

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s