Jak pozbyć się refluksu żołądkowo-przełykowego?

Refluks żołądkowo-przełykowy i zgaga to pojęcia, które opisują cofanie się kwasu żołądkowego i treści żołądkowej do przełyku. Refluks jest dość powszechnym problemem w obecnych czasach. W rzeczywistości większość dorosłych go doświadcza, jednak u niektórych zwyczajnie przybiera charakter przejściowy i po prostu mija. Szacuje się, że 5-10% Polaków doświadcza refluksu każdego dnia (1).

Czynniki, które zwiększają ryzyko wystąpienia refluksu są następujące:

  • otyłość,
  • obecność przepukliny rozworu przełykowego,
  • ciąża,
  • palenie tytoniu,
  • stosowanie pewnych leków (także tych, które mają rzekomo zniwelować refluks), ale głównie niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ), pigułki antykoncepcyjne, progestagen, aspiryna, leki stosowane w astmie (teofilina), leki psychotropowe (diazepam), a także wiele innych,
  • stres (!).
  • nadmierne spożycie kawy,
  • spożywanie alkoholu,
  • spożywanie nabiału – mleko, twarogi, twarożki, serki, jogurty, maślanki, kefiry, sery i inne produkty nabiałowe (!).

Mówi się, że refluks jest spowodowany nadmierną obecnością kwasu żołądkowego, jednak zwykle jest to…nieprawda. Chodzi o fakt, że kwas żołądkowy znajduje się w niewłaściwej przestrzeni. Przyjrzyjmy się anatomii.

Kiedy przełykamy kęs pokarmu, przechodzi on przez “rurkę” zwaną przełykiem. W dolnej części przełyku, gdzie znajduje się żołądek mamy również dolny zwieracz przełyku. Dolny zwieracz przełyku pozostaje zamknięty, dopóki nie pojawi się ciśnienie z góry, wywołane obecnością kęsa pokarmu. Jedzenie, które połknęliśmy próbuje dostać się po prostu do żołądka celem dalszego trawienia i wówczas zwieracz otwiera się od góry. Jeżeli zjemy za dużo (dojdzie do przejedzenia), a żołądek będzie pełen, dolny zwieracz przełyku otworzy się również od dołu. Każdy z nas może sobie przypomnieć taką sytuację, gdy zjedliśmy za dużo, niż powinniśmy i doznaliśmy potem refluksu. Ciąża może wywołać podobny skutek jak przejedzenie. Jest to spowodowane ciśnieniem, czyli naciskiem treści pokarmowej.

refluks

Źródło: http://www.mp.pl/img/articles/przelyk/___refluks.jpg

Co więcej, refluks może wynikać także z fizjologii człowieka. Jeżeli nie ma ciśnienia z dołu lub z góry zwieracz jest zamknięty dzięki obecności kwasu żołądkowego o odpowiednio niskim pH. Jeżeli nie ma odpowiedniej ilości kwasu żołądkowego, zwieracz zaczyna się otwierać. Wówczas dochodzi do rozprzestrzenienia się kwasu ku górze (ku przełykowi) i w ten sposób doświadczamy uczucia pieczenia. Innymi objawami refluksu mogą być:

  • krwawienia z przełyku,
  • kaszel, ból w klatce piersiowej,
  • kwaśny smak w ustach,
  • świszczący oddech,
  • palpitacje serca.

Co zwykle robimy w takiej sytuacji?

Podajemy leki (inhibitory pompy protonowej – IPP) blokujące kwas żołądkowy, które zmniejszają jego produkcję. Mogą one przynieść ulgę, ale niestety…zwykle zaostrzają problem i prowadzą w dłuższej perspektywie do następujących skutków ubocznych:

  • niedokrwistość (2),
  • niedobór żelaza,
  • niedobór witamin z grupy B, głównie B12,
  • niski poziom wapnia,
  • niski poziom magnezu i w konsekwencji: zmęczenie, ospałość, skurcze np. łydek (3),
  • występowanie biegunek.

Ciekawym faktem jest to, że leki blokujące wydzielanie kwasu żołądkowego (IPP) zostały stworzone do krótkotrwałego stosowania, tymczasem…stosujemy je niemalże regularnie i przez kilka miesięcy, a nawet lat.

Dlaczego kwas żołądkowy ma tak niskie pH?

Kwas solny (inne nazwy to kwas żołądkowy, kwas chlorowodorowy) jest związkiem chemicznym wytwarzanym przez komórki okładzinowe żołądka. Do wytworzenia kwasu komórki okładzinowe potrzebują bardzo dużo energii. Nasze ciało ma pH na poziomie 7, tymczasem optymalne pH żołądka ma wartości 1-2. Wyobraźmy sobie, ile energii potrzeba, by obniżyć poziom pH z 7 do 1-2!

Wraz z wiekiem ilość wydzielanego kwasu żołądkowego zmniejsza się przez to, że komórki okładzinowe nie są już tak wydajne (z tego powodu dzieci bardzo rzadko doświadczają refluksu). Nie mamy żadnego skutecznego sposobu na to, by utrzymać identyczne wydzielanie kwasu przez całe życie, a idąc dalej, by zwieracz żołądka był zamknięty wtedy, gdy powinien. Jeżeli do tego dołożymy:

  • nietolerancje pokarmowe,
  • przerost bakterii Helicobater pylori,
  • stres,
  • nieszczelne jelito,

wówczas stwarzamy idealne środowisko do chronicznie występującego refluksu.

W ten sposób refluks nie jest przyczyną, a staje się objawem nieprawidłowo działającego układu pokarmowego na wielu płaszczyznach. Całe szczęście, poprzez odpowiednie odżywianie i suplementację jesteśmy w stanie zapanować nad refluksem. Aby rozwiązać problem należy spojrzeć na refluks holistycznie i powiązać ze sobą wiele faktów (m.in.):

  • wyeliminować produkty, których nie tolerujemy, występuje na nie alergia,
  • zdiagnozować przerost helicobacter pylori i przywrócić równowagę bakteryjną.

Następnie musimy zająć się właściwą pracą żołądka poprzez zachęcenie go do wytwarzania odpowiedniej ilości własnego kwasu żołądkowego. Czasami sprawa jest prosta i wystarczy uzupełnić kwas solny przy pomocy suplementacji betainą HCL w każdym posiłku. Jeżeli poczujemy pieczenie albo ciepło w żołądku, kołatanie serca wówczas jest to znak, że mamy wystarczającą ilość kwasu żołądkowego i należy przerwać suplementowanie. Z biegiem czasu żołądek zacznie sam produkować kwas.

Lecz uwaga! Jeśli zdiagnozowano wrzody żołądka lub zapalenie jego błony śluzowej wówczas nie należy przyjmować betainy dopóki nie zostanie to wyleczone. Wrzody i zapalenie są jak rany na żołądku, a zastosowanie kwasu byłoby dolaniem oliwy do ognia.

Poza uzupełnieniem kwasu solnego, jak również enzymów trawiennych, których niedobór często towarzyszy refluksowi ważne jest to, co jemy, aby poprawić trawienie. Warto zainteresować się produktami, które usprawniają pracę żołądka. Są to przede wszystkim:

  • naturalny ocet jabłkowy, który stymuluje wydzielanie soków żołądkowych, podawać go najlepiej kilkanaście minut przed posiłkiem rozcieńczając w wodzie,
  • gorzkie potrawy,
  • cytryny, limonki,
  • mniszek lekarski,
  • karczochy,
  • brokuły i inne zielone warzywa,
  • świeży sok z kapusty.

Jeżeli jesteś otyły, masz nadwagę, zbędne kilogramy powinieneś skupić się nad redukcją tkanki tłuszczowej. Osoby z nadwagą mają zwiększone ciśnienie napierające na zwieracz, a także często zbyt małe wydzielanie kwasu solnego.

Tytoń (4) i alkohol (5) również nasilają refluks. Warto rozważyć rzucenie palenia i wykluczyć konsumpcję procentów, a zobaczysz, jak poprawi się Twoje trawienie.

Co wtedy, gdy przyjmujemy IPP i chcemy je odstawić i zająć się problemem poprzez żywienie?

W momencie odstawiania blokerów wydzielania kwasu solnego możemy doświadczać silnego i długotrwałego refluksu, gdyż wciąż tłumiony kwas solny “uderza” w otwarty zwieracz żołądka. Istnieje wiele substancji, które pozwolą złagodzić ten stan przejściowy i są ta naturalne wyciągi z ziół takie jak slippery elm (wiąz czerwony), a także DGL (deglirycyzowany wyciąg z korzenia lukrecji). Zioła te działają kojąco na nasz przewód pokarmowy, redukują stan zapalny. Prostym sposobem jest również popijanie herbaty rumiankowej.

Kolejnym i w moim przekonaniu najważniejszym krokiem w celu “zażegnania na dobre”  refluksu jest nauka radzenia sobie ze stresem. Refluks występuje najczęściej w sytuacjach stresowych. Znajdźmy przyczynę stresu, nauczmy się kontrolować emocje, a niekiedy rozważmy, uwaga: zmianę pracy, otoczenia, a nawet partnera. Stres jest największym wrogiem naszego zdrowia. Warto pomyśleć także nad uczestnictwem w zajęciach jogi, stretchingu, medytacji czy po prostu robić regularne spacery, znaleźć własny sposób na relaks, wyciszenie i odpoczynek. Nie bójmy się także skorzystać z pomocy psychologów i terapeutów, którzy mogą wskazać nam praktyczne metody zarządzania i radzenia sobie ze stresem w naszym życiu, dostosowane do naszej osobowości, charakteru.

Właściwa flora bakteryjna jelit ma również kluczowe znaczenie w tym schorzeniu. Zazwyczaj zalecam swoim klientom codzienne suplementowanie probiotyków przez minimum miesiąc. Nie wskazuję konkretnych  – tutaj trzeba dostosować szczepy indywidualnie do jednostki.

Ostatnim krokiem, który należy podjąć, by wesprzeć pracę komórek okładzinowych żołądka jest wdrożenie (mogą nie służyć u każdego) do swojego menu takich produktów i potraw jak:

  • rosół na kościach i mięsie (ze względu na glutaminę (6)),
  • olej rybi, kwasy omega 3,
  • krewetki, ostrygi, skorupiaki (ze względu na obecność cynku),
  • czosnek (naturalny antybiotyk),
  • kiszone produkty (ogórki, kapusta kiszona),
  • awokado (ze względu na obecność dobrych kwasów tłuszczowych i magnezu),
  • banany (ze względu na magnez i potas),

Świerzbiec właściwy (mucuna pruriens) jest również ciekawym suplementem, który warto rozważyć w trakcie leczenia refluksu.

Oczywiście nie ma jednego schematu i należy przyjrzeć się indywidualnej jednostce, co może być przyczyną, co daje objawy refluksu, itd. Dopiero potem należy zastosować konkretny plan działania, który w ostateczności pozwoli zapomnieć nam, czym jest m.in. zgaga i uczucie nadkwasoty.

Źródła:

Autor: Karolina Gołaś

2 thoughts on “Jak pozbyć się refluksu żołądkowo-przełykowego?

    1. Jeżeli przyczyną nie jest przerost H pylori, to zapytałabym: co w takim razie jest powodem zapalenia żołądka? Czyli schemat działania jest następujący:
      1. Znaleźć przyczynę.
      2. Dostosować dietoterapię do przyczyny.
      Generalnie schemat leczenia mógłby okazać się podobny, ale nie zawsze. Mimo to, jako uniwersalne działanie zaproponowałabym skupienie się na produktach i suplementach o działaniu redukującym stan zapalny – np. omega-3, kurkumina.
      Pozdrawiam serdecznie,
      Karolina Gołaś

      Polubienie

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s