Substancje antyodżywcze – jak jeść, żeby nie utrudniać wchłaniania witamin?

Nie od dziś wiadomo, że trawienie pokarmów to potężny i bardzo skomplikowany proces biochemiczny. W naszych organizmach wszystko działa zgodnie z ustaloną dla siebie sekwencją. Dlatego, jeżeli pojawi się coś, co zachwieje równowagę – dany proces po prostu nie nastąpi lub nastąpiły w sposób nieprawidłowy. Jeżeli to się powtarza zbyt często, łatwo nabawić się poważnych niedoborów. Sprawdź, co przeszkadza w prawidłowym wchłanianiu witamin i minerałów.

Prawidłowe wchłanianie – czemu jest tak ważne?

Możemy jeść najdroższe, ekologiczne jedzenie i zażywać najlepszej jakości suplementy – jednak nic z tego nie będzie, jeśli nasz organizm tego nie wchłonie – wszystkie wydane pieniądze zostaną – dosłownie – spuszczone w toalecie! Dlatego tak ważne jest, żebyśmy przyswajali witaminy i minerały ze spożytych produktów. Bez tego nie ma mowy o żadnej poprawie zdrowia, więc warto wiedzieć, co może w tym przeszkadzać.

 Okazuje się, że zboża zawierają wiele składników, które ograniczają wchłanianie składników pokarmowych. Są to między innymi:

Kwas fitynowy

To związek chemiczny, który służy do związania i przechowania fosforu w roślinach (głownie w nasionach i ich łupince). Człowiek nie jest w stanie strawić kwasu fitynowego. Reaguje on z innymi składnikami pożywienia i tworzy bardzo trwałe (przez co niewchłanialne) związki z żelazem, cynkiem, wapniem, magnezem i innymi minerałami. Zdarza się, kwas fitynowy zmniejsza wchłanianie tych minerałów o ponad połowę! Dlatego osoba, która je dużo produktów zawierających żelazo i kwas fitynowy, może mieć anemię. Dodatkowo kwas fitynowy blokuje enzymy trawiące białko – pepsynę i trypsynę.

Jednak kwas fitynowy ma również swoje zalety: w niedużych ilościach zapobiega cukrzycy, wiąże i pomaga wydalić metale ciężkie, a także działa przeciwnowotworowo. Szacuje się, że kwas fitynowy w ilościach od 100 do 400mg dziennie nie ma zbyt dużego negatywnego wpływu na nasze zdrowie. Jednak obecna „zdrowa” dieta, pełna zbóż i ziaren, dostarcza około 600-800mg kwasu fitynowego dziennie i może prowadzić do poważnych niedoborów minerałów.

Jeżeli bardzo zależy nam na jedzeniu zbóż, to istnieją sposoby, aby „dezaktywować” kwas fitynowy. Dzięki temu zboża są lepiej strawne i więcej składników jest przyswajanych.

Wystarczy odpowiednio długo moczyć daną kaszę w wodzie. Także kiełkowanie aktywuje fitazę (enzym neutralizujący kwas fitynowy).

Gliadyny

Gliadyny są głównym białkiem immunotoksycznym, które można znaleźć w glutenie i są naprawdę szkodliwe dla zdrowia. To właśnie gliadyna daje pszenicy charakterystyczną, ciastowatą strukturę i nadaje ciastu miękkość. Z drugiej strony gliadyna zwiększa wytwarzanie jelitowych zonulin białka, co z kolei tworzy luki w odstępach między komórkami jelitowymi (enterocytami). Przez to do krwi dostają się nie do końca strawione składniki pokarmowe i organizm uruchamia odpowiedź immunologiczną, a następnie atakuje te składniki. W ten sposób powstają nietolerancje pokarmowe i można reagować nawet na marchewkę. Dlatego odstawienie glutenu jest niezwykle ważne w leczeniu jelit.

Lektyny

Lektyny znajdują się w zbożach oraz takich warzywach jak pomidory, papryka, ziemniaki, a także w orzechach, roślinach strączkowych i produktach mlecznych. Swoją budową dezorientują układ immunologiczny i doprowadzają do jego ataku na własne tkanki, czego wynikiem są choroby autoimmunologiczne! Okazuje się, że lektyny potrafią łączyć się z receptorami hormonów, takich jak leptyna (hormon odpowiedzialny za uczucie sytości), jednocześnie upośledzając ich funkcję. Efektem tego są zaburzenia apetytu  prowadzące do znacznej nadwagi. Lektyny wykazują wysoką oporność na działanie soków jelitowych i enzymów. Są w stanie przetrwać w formie aktywnej w przewodzie pokarmowym, powodując zaburzenia metabolizmu. Niektóre z nich są odporne na działanie temperatury i nie ulegają całkowitej neutralizacji podczas gotowania. Dlatego przy chorobach autoimmunologicznych stosuje się protokół, który wyklucza żywność zawierającą lektyny.

WGA

To aglutynina z kiełków pszenicy. WGA stymuluje syntezę pro zapalnych cytokin (neuroprzekaźników) w komórkach przewodu pokarmowego i układu odpornościowego, a to z kolei odgrywa znaczącą rolę, w patogenezie zapalenia jelita cienkiego.

Taniny

Znajdują się w winie, herbacie, orzechach, kakao, roślinach strączkowych oraz takich owocach jak borówki, truskawki, maliny, żurawina, winogrona. Taniny mają działanie przeciwbakteryjne i przeciwnowotworowe. Jednak z drugiej strony wiążą białka, minerały oraz jony metali, tworząc niedostępne kompleksy.

Antywitamina – to związek chemiczny, który wykazuje zdolność do blokowania wykorzystania danej witaminy przez nasz organizm.

Antywitaminy działają na kilka sposobów:

  • są inhibitorami enzymów, biorących udział w aktywacji witamin
  • są inhibitorami witamin
  • tworzą z witaminami nierozpuszczalne związki, przez co witamina przestaje działać, a następnie jest wydalana z moczem

Do antywitamin należą takie związki, jak:

Askorbinaza

Jej właściwością jest niszczenie witaminy C. Dużo askorbinazy zawiera zielony ogórek, dlatego w sałatce lepiej nie łączyć ogórka z warzywami, zawierającymi wit. C, np. z pomidorem, papryką, sałatą. Warto pamiętać, że działanie askorbinazy zostaje zneutralizowane w kwaśnym środowisku. Więc jeśli do surówki dodamy np. octu jabłkowego lub balsamicznego, działanie askorbinazy maleje.

Antywitaminy B

Istnieje kilka substancji, które upośledzają wchłanianie witamin z grupy B:

  • Neopirytiamina blokuje witaminę B1. Jej głównym źródłem są ryż i skrzyp polny.
  • Chlororyboflawina i mepakryna hamują witaminę B2, prowadząc do powstawania zajadów, łojotoku i zahamowania wzrostu.
  • Kwas tiopanowy blokuje witaminę B5, przez co wywołuje senność, zmęczenie i osłabienie odporności.
  • Linatyna hamuje witaminę B6.Występuje w niedojrzałych nasionach lnu.
  • Tiaminaza występująca w mięsie ryb słodkowodnych i niektórych rybach morskich, rozkłada witaminę B1 (tiaminę).

Awidyna

Awidyna to proteina, która jest gromadzona w białku jaj. Jest traktowana jako substancja antyodżywcza, ponieważ silnie łączy się z biotyną (witaminą H) w jelicie przewodu pokarmowego. Obróbka cieplna unieszkodliwia awidynę, dlatego spożywanie ugotowanych jaj kurzych nie przeszkadza w prawidłowej gospodarce biotyny.

Solanina

Znajduje się ona w największym stężeniu w kiełkujących ziemniakach oraz w niedojrzałych pomidorach. Spożyta, np. z kiełkującymi ziemniakami, może spowodować poważne zatrucia pokarmowe. Niewskazane jest również jedzenie ziemniaków o zielonym miąższu. Dużą zawartość solaniny obserwuje się w chipsach!

Patulina

Znajduje się w uszkodzonych lub popsutych owocach. Patulina wykazuje silne działanie rakotwórcze i mutagenne. Należy pamiętać, że usunięcie obitej części jabłka, niczego nie zmienia, ponieważ ta substancja przerasta w głąb owocu, mimo że tego nie widać.

Goitrogeny

Te substancje powodują blokowanie przyswajania jodu i zaburzenia jego gospodarki w organizmie, dlatego przy chorobach tarczycy, ogranicza się warzywa, które je zawierają: kapustę włoską, brukselkę, kalafior, kalarepę, brokuł, jarmuż, brukiew, rzepak, gorczycę, orzeszki ziemne, rośliny strączkowe: groch, fasolę, bób, soję, ciecierzycę, soczewicę. Goitrogeny ulegają neutralizacji podas obróbki cieplnej, dlatego bez obaw można spożywać te warzywa w formie ugotowanej.

Kwas szczawiowy

Kwas szczawiowy wiąże wapń i magnez oraz zaburza ich metabolizm w organizmie. Jego nadmiar powoduje tworzenie się kamieni nerkowych, zapalenia stawów, a także zaburzenia pracy serca. Najwięcej kwasu szczawiowego znajdziemy w rabarbarze, szczawiu, szpinaku, mocnej kawie, kakao, czekoladzie, orzechach, soi.

Substancje antyodżywcze dostępne się w wielu produktach w naszej kuchni. Oczywiście, to nie znaczy, że mamy się bać tych wszystkich produktów i od razu je wyrzucić. Jak powiedział kiedyś Paracelsus: Wszystko jest trucizną i nic nie jest trucizną, jedynie dawka o tym decyduje. Dokładnie tak.  Jeżeli nasza dieta będzie różnorodna, to łatwo uniknąć takiego ograniczenia wchłaniania składników. Wystarczy też pamiętać o niełączeniu pewnych pokarmów i mamy pewność, że nie sabotujemy swojego odżywiania. Oczywiście w przypadku osób z nietolerancjami pokarmowymi i z problemami trawiennymi, eliminacja tych produktów przyniesie wiele korzyści, ponieważ w takim wypadku człowiek ma upośledzone wchłanianie witamin i tego typu zabieg zminimalizuje ryzyko niedoborów.

Źródła:

http://haszimoto.pl/hashimoto/dieta/dieta-bez-lektyn-gdzie-sa-lektyny-w-pozywieniu-hashimoto/

http://www.glutenologia.pl/dlaczego-80-spoleczenstwa-wkrotce-przestanie-jesc-pszenice/

http://potreningu.pl/articles/5143/goitrogeny—czym-sa

Autor: Ewa Burzyńska

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s