Konsekwencje niedoboru białka w diecie

Białko to element budujący nasz organizm. Składa się z 21 aminokwasów, czyli małych elementarnych cegiełek tworzących nasze mięśnie. Jednak mięśnie to nie jest jedyna lokalizacja białek w naszym organizmie.

Aminokwasy egzogenne

Nasze ciało nie potrafi wyprodukować 9 z 21 aminokwasów. Musimy dostarczyć je z zewnątrz (czyli z pożywienia) po to, aby każdego dnia prawidłowo zachodziły wszystkie procesy życiowe. Są one potrzebne do budowy komórek, tkanek i organów. Stanowią element każdej cząstki ciała: od włosów, poprzez skórę, narządy wewnętrzne, hemoglobinę, enzymy trawienne aż po komórki układu odpornościowego. W każdym z wymienionych obszarów komórki obumierają, a w ich miejsce muszą zostać wyprodukowane nowe.

Białko jest niezbędnym elementem każdej prawidłowo zbilansowanej diety. Znajdziemy je w wielu produktach, nawet pochodzenia roślinnego (głównie nasiona, warzywa strączkowe), ale jednak najważniejsze źródła białka ulokowane są w produktach odzwierzęcych: jaja, mięso, ryby, nabiał.

Objawy niedoboru białka

Ilość protein (białka) w naszym organizmie spada wraz z wiekiem. Szybkość i częstotliwość rozpadu białka jest znacznie wyższa u osób starszych. Wskutek takiej reakcji podwyższa się m.in. ryzyko zaniku mięśni, wystąpienie osteoporozy, jaskry czy anemii.

Jakie sygnały ostrzegwcze wysyła nasze ciało, które świadczą o tym, że brakuje nam białka? Jest kilka objawów, które powinny wzbudzić nasz niepokój.

Wzmożony apetyt, zachcianki na słodycze i niezdrowe przekąski

Niepohamowany apetyt, towarzyszący głód między posiłkami oraz stała potrzeba zjedzenia czegoś słodkiego, słonego, lub pożądanie zjedzenia obu smaków na raz może świadczyć o tym, że w naszej diecie brakuje białka. W wyniku nieprawidłowo zbilansowanej diety, w której mamy zbyt duży udział węglowodanów (nawet tych nieprzetworzonych), a zbyt mały udział białka ogółem nie jesteśmy w stanie osiągnąć właściwego poziomu sytości i poczucia najedzenia po posiłku. Liczne badania potwierdzają, że diety, w których podaż protein jest wyższa, niż zalecana przez instytucje żywienia, (tj. wyższe, niż 15%) skuteczniej pozwalają kontrolować nasz głód i apetyt. (1)

Regularne infekcje i przeziębienia, słaba odporność

Częste przeziębienia mówią nam o tym, że układ odpornościowy nie pracuje wydajnie. Układ ten tworzony jest przez komórki zbudowane z białek. Jeżeli występuje deficyt białka w ustroju organizmu, wówczas odpowiedź na patogeny, wirusy, bakterie jest dużo słabsza, produkcja limfocytów dużo niższa i przez to częściej chorujemy. (2)

Zatrzymywanie wody w organizmie

Retencja wody, obrzęki kończyn, opuchnięcia często wynikają z niedostatecznej konsumpcji białka. Proteiny biorą udział w regulacji gospodarki wodnej, a jeśli jest zaburzona daje skutki w postaci np. opuchniętych kończyn dolnych, obszarów wokół kostek. (3)

Zniszczone włosy, słaba kondycja skóry, włosów i paznokci

Kolagen i elastyna budują tkankę łączną. Są to białka niezbędne do utrzymania właściwego nawilżenia i elastyczności tkanek. Niedobór skutkuje pogorszeniem stanu skóry, włosów, paznokci. Chociaż często, nawet przy zwiększonej podaży białka, można zauważyć pogorszenie stanu skóry (czyli skutek odwrotny do zamierzonego), to jest to  zwykle wynikiem złej wchłanialności ze strony jelit, niedoboru enzymów, czy występującej alergii na konkretne białko. Jest to sygnał, ale nie wyrocznia mówiąca o możliwym niedoborze makroskładnika. Niekiedy jednak problem może wynikać z nieprawidłowego działania kinazy białkowej, która kontroluje funkcjonowanie innych białek. Niedostateczna aktywacja kinazy na skutek deficytu białka (m.in. leucyny) może skutkować przedwczesnym wypadaniem włosów, starzeniem skóry. (4)

Częste kontuzje, urazy, powolna regeneracja i rekonwalescencja po urazach

W celu odbudowy i budowy nowych komórek tkanki chrzęstnej (chrząstki) oraz tkanki mięśniowej (mięśnie), a także regeneracji komórek tkanki łącznej właściwej (ścięgna) i tkanki kostnej (kości) potrzebujemy białka, gdyż z niego są one zbudowane. (5) Dieta niskobiałkowa zwiększa ryzyko utraty mięśni, sprzyja rozpadowi tkanek, osłabia ich strukturę. Białko jest potrzebne do wchłaniania wapnia w kościach. (6) Badania pokazują, że osoby starsze, które zanotowały dużą utratę tkanki mięśniowej i tkanki kostnej żywiły się niskobiałkowo (maks. 70g dziennie). (7)

Brain fog, czyli mgła mózgowa

Często zaburzenia koncentracji, zaniki pamięci, problemy z zapamiętywaniem, brak motywacji i chęci do działania – sklasyfikowane razem jako “brain fog”, są powiązane z niestabilnym poziomem cukru we krwi. Wówczas dieta jest kluczowym narzędziem w celu poprawy stanu zdrowia. Okazuje się, że białko sprzyja stabilizacji gospodarki glukozowej, a więc jego niedobór może zakłócać prawidłową pracę mózgu. Bezpośrednia przyczyna “brain fogu” z kolei to nieodpowiednie neuroprzekaźnictwo i niedobór neurotransmiterów takich jak dopamina, epinefryna, norepinefryna i serotonina. Aby neurotransmitery mogły zostać wytworzone potrzebne są aminokwasy (czyli białko). Jeśli występuje deficyt białka, wówczas występują zaburzenia w ich produkcji. (8)

Problemy hormonalne, zanik miesiączki

Jednym z częstych zaburzeń hormonalnych to nieregularny cykl lub brak miesiączki u kobiet. Zwłaszcza, gdy mówimy o jednym z zaburzeń – zespole policystycznych jajników (PCOS), któremu często towarzyszy insulinooporność. Insulinooporność to z kolei niestabilny poziom cukru we krwi i nieprawidłowa reakcja na spożywane węglowodany. Gdy jemy niskobiałkowo, wysokowęglowodanowo w takim przypadku insulinooporność pogłębia się, generują się stany zapalne wywołujące inne zaburzenia wydzielania hormonów. Co więcej, stan isnulinooporności zwiększa ryzyko zużywania komórek mięśniowych na potrzeby energetyczne, czyli tracimy mięśnie zbudowane z białek. (9) W celu stabilizacji zarówno gospodarki cukrowej i odpowiedzi insuliny, jak i gospodarki hormonalnej, podaż białka z diety musi być odpowiednio wyższa, niż światowe zalecenia wynoszące 15% udziału protein w ogólnej kaloryczności diety.

Źródła:

Autor: Karolina Gołaś

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s