Nadnercza – dlaczego są tak ważne i jak o nie zadbać?

Nikt nie zaprzeczy, że obecnie żyjemy w ciągłym biegu. Wiecznie się gdzieś spieszymy, dokładamy sobie coraz więcej obowiązków, pijemy hektolitry kawy, nie dosypiamy. A ciągłe zmęczenie, apatia, brak energii już są tak powszechnymi objawami, że nikt zupełnie nie zwraca na nie uwagi. Bycie zmęczonym stało się normą. Czy faktycznie tak musi być? Czy możliwe jest wstawanie wypoczętym bez budzika i bez kawy? Okazuje się, że tak! Wystarczy trochę wysiłku, aby zadbać o nadnercza i uczucie przypływu energii może do nas powrócić.

Czym są nadnercza?

Nadnercza są parzystym gruczołem, który znajduje się w jamie brzusznej, na górnych biegunach nerek. Składają się z:

  • otoczki, która tworzy warstwę ochronną nadnerczy,
  • kory, która stanowi około 80% nadnerczy. Produkuje ponad 40 hormonów, w tym aldosteron, kortyzol i hormony płciowe,
  • rdzenia, który składa się głównie z komórek nerwowych i odpowiada za wydzielanie adrenaliny i noradrenaliny (to właśnie te hormony biorą udział w reakcji „walcz lub uciekaj” w sytuacjach stresowych).

Kiedy nasz styl życia nie odpowiada naturalnym potrzebom organizmu, nadnercza zaczynają tracić kontrolę nad odpowiednią reakcją na stres oraz nad prawidłową syntezą hormonów. Początkowo odczuwamy jedynie ciągłe zmęczenie, brak motywacji i problemy ze snem, jednak jeżeli ten stan się będzie utrzymywał to może doprowadzić do poważnych chorób, takich jak problemy z płodnością, choroby tarczycy, cukrzyca, a nawet nowotwory.

 Objawy zmęczenia nadnerczy

Syndrom zmęczenia nadnerczy to występowanie różnych objawów, które przyczyniają się do niedostatecznego funkcjonowania najważniejszych neuroprzekaźników i hormonów na osi podwzgórze – przysadka – nadnercza.

Zmęczenie nadnerczy jest skomplikowanym procesem, dlatego objawy mogą być bardzo różne. Do najczęstszych należą:

  • Problemy ze snem (wybudzanie się bez powodu, problemy z zaśnięciem mimo zmęczenia, uczucie przemęczenia mimo wielogodzinnego snu),
  • Depresja (brak poprawy po środkach przeciwdepresyjnych),
  • Niskie libido
  • Niskie ciśnienie krwi
  • Problemy z tarczycą
  • Nadmierne wypadanie włosów
  • Zawroty głowy przy gwałtownym wstawaniu
  • Uczucie zmęczenia, apatia, brak motywacji
  • Uczucie zmęczenia między godziną 15.00 a 17.00
  • Trudność w radzeniu sobie ze stresem
  • Napady paniki
  • Ciągłe rozdrażnienie
  • Potrzeba wypicia kawy rano, wrażenie, że nie można bez niej funkcjonować
  • Chęć na słone pokarmy
  • Sucha skóra
  • Gromadzenie się tkanki tłuszczowej na brzuchu bez wyraźnego powodu
  • Zanik tkanki mięśniowej
  • Obustronne drętwienie i mrowienie w kończynach
  • Nawracająca opryszczka ust

Jak widać spektrum objawów jest bardzo szerokie, a im więcej dotyczy Ciebie, tym większe prawdopodobieństwo, że masz wyczerpane nadnercza!

Co powoduje zmęczenie nadnerczy?

Sen

Często można usłyszeć, że ludzie dzielą się na dwa typy: skowronki i sowy. Typ sowy zawsze tłumaczy, że po prostu tak ma, że rano nie ma energii, a później może pracować do później nocy. Skowronki z kolei nie mają problemu ze wstawaniem rano i kładą się spać dość wcześnie. Nie do końca jest to prawdą. Z biologicznego punktu widzenia wszyscy jesteśmy skowronkami. Tak, tak! Kiedy zasypiamy między 21.00, a 22.30 wydziela się melatonina, która odpowiada za spokojny, głęboki sen i prawidłową regenerację organizmu.  Jeżeli ciągle kładziemy się spać poza tymi godzinami, melatonina się nie wytwarza i zaczynają się problemy. Nadnercza nie są w stanie się zregenerować podczas snu i pojawiają się różnego rodzaju dysfunkcje.

Zbyt dużo pracy, stres, ciągłe obciążenie

Kiedyś reakcja „walcz lub uciekaj” zachodziła tylko na chwilę (np. kiedy człowiek uciekał przed dziką zwierzyną). Następnie nadchodziło szybkie wyciszenie i człowiek był spokojny do następnego krótkiego, stresowego epizodu. Obecnie często jesteśmy w stanie chronicznego stresu. Ciągle się martwimy, przeżywamy przeszłość i przyszłość, mamy gonitwę myśli, jesteśmy spięci i nie umiemy się zrelaksować.

W takim stanie ciągłego napięcia zaburzone staje się wydzielanie kortyzolu, który odpowiada za:

  • emocjonalną stabilność
  • wzmocnienie odporności
  • działanie przeciwhistaminowe
  • prawidłową krzepliwość krwi
  • radzenie sobie ze stresem
  • hamowanie rozrostu szkodliwych komórek
  • sterowanie uczuciem głodu
  • prawidłowe ciśnienie krwi

Kortyzol jest wydzielany w odpowiednich porcjach według rytmu dobowego. Przewlekły stres prowadzi do zaburzenia tego rytmu i w zależności od fazy wyczerpania nadnerczy może wystąpić nadmiar lub niedobór kortyzolu. Przez to mamy wahania nastroju, rozdrażnienie, problem ze wstawaniem rano i brak energii po południu lub wieczorem.

Dieta

Przetworzone jedzenie lub spożywanie produktów, na które mamy nietolerancje prowadzi do przewlekłego stanu zapalnego, który jest kolejnym stresorem dla organizmu, a to prowadzi to zaburzenia wydzielania hormonów nadnerczowych.

Toksyny

To kolejny stresor dla organizmu do naszego worka. Normalnie nasze ciała mają ogromne zdolności detoksyfikacji i doskonale radzą sobie z wszelkiego rodzaju toksynami. Jednak takie nagromadzenie, jakie występuje obecnie, już zaczyna przekraczać możliwości naszych organizmów. Dlatego tak ważne jest regularne wspomaganie detoksu i unikanie chemii w pożywieniu, wodzie, artykułach gospodarstwa domowego.

4 fazy wyczerpania nadnerczy

W zależności od fazy wyczerpania nadnerczy, będą występować różne objawy, a hormony będą na różnych poziomach.

 1 faza

Jest to faza, która występuje często, ponieważ wywołują ją codzienne sytuacje (np. egzamin, rozmowa o pracę, stłuczka samochodowa). W tej fazie mamy zazwyczaj do czynienia z podwyższonymi poziomami: adrenaliny, insuliny, DHEA i kortyzolu. Ta faza zazwyczaj nie daje większych objawów, o ile sytuacje stresowe nie występują zbyt często.

2 faza

Zaczyna spadać poziom DHEA oraz hormonów płciowych. Zaczynamy odczuwać zmęczenie, rozdrażnienie, pojawiają się problemy ze snem i libido. Wieczorem występuje ogromne zmęczenie, jednak nie można zasnąć.

3 faza

Zaburzeniu ulega praca podwzgórza (ACTH – hormon peptydowy przysadki mózgowej – jest nadmiernie wytwarzany), żołądek przestaje wytwarzać enzymy trawienne i pojawiają się problemy pokarmowe. Mogą też zacząć się problemy z tarczycą i depresją.

4 faza – wypalenie

W tej fazie organizm już nie jest w stanie wytworzyć odpowiedniej ilości hormonów i wszystko jest na niskim poziomie. Ta faza to już tylko krok od choroby Addisona, gdzie nadnercza już praktycznie nie spełniają swoich funkcji.

Jak poprawić naturalnie funkcjonowanie nadnerczy?

Na szczęście, nasz organizm zawsze dąży do homeostazy (równowagi) i odpowiednimi zmianami w żywieniu i stylu życia jesteśmy w stanie przywrócić prawidłowe funkcjonowanie nadnerczy.

 Z czego zrezygnować?

Kofeina

W przypadku wyczerpania nadnerczy kawa napoje energetyczne i mocna, czarna herbata są całkowicie odradzane. Kofeina obniża stan relaksu i skupienia, nadmiernie pobudza układ odpornościowy, uzależnia i może wywołać drażliwość, drgawki, skurcze i bezsenność.

Nadmierny wysiłek fizyczny

Przy problemach z nadnerczami liczy się ograniczenie jak największej ilości stresorów. Jeżeli ktoś pracuje do późna, a następnie idzie jeszcze na wyczerpujący trening – nie sprzyja to regeneracji nadnerczy. Dlatego należy zrezygnować z intensywnych, obciążających treningów. Preferowane są raczej lekkie formy ruchu: spacery, joga, pilates, rekreacyjne pływanie, taniec. Trzeba znaleźć taką formę ruchu, która jednocześnie będzie relaksować i wyciszać organizm. Przy problemach z nadnerczami ćwiczymy najpóźniej do godziny 18.00.

Dieta

Rezygnujemy z cukru, żywności przetworzonej, fast-foodów, alkoholu. Do rozważenia pozostaje również wykluczenie najpopularniejszych alergenów (takich jak gluten, nabiał), ponieważ nietolerowane produkty również promują stan zapalny i stres w organizmie.

Co wprowadzić?

Higiena snu

Oto kilka zasad, których należy przestrzegać, aby zacząć w końcu się wysypiać i prawidłowo regenerować podczas snu:

  • Kładź się spać między godz. 21.00 a 22.30, wstawiaj między 6.00, a 7.00 – ważne jest wprowadzanie regularności.
  • Na godzinę przed zaśnięciem postaraj się ograniczyć niebieskie światło (nie oglądaj telewizji, nie siedź przed komputerem, tabletem, nie przeglądaj telefonu).
  • Zadbaj, żeby w sypialni nie było żadnych elektronicznych sprzętów (wyrzuć telewizor stamtąd!)
  • Śpij w całkowitej ciemności (ułatwia to wydzielanie melatoniny).

 Odpoczynek

Trzeba nauczyć się odpoczywać! Zwolnić w tym ciągłym biegu, zatrzymać się na chwilę i zastanowić się nad swoim zdrowiem. Na początek wyznacz sobie jeden dzień na relaks, który poświęcisz rodzinie, przyjaciołom. Nie włączaj komputera, poczytaj książkę, poukładaj puzzle, wyjdź na dłuższy spacer. Odpoczynku można się nauczyć i Twoje nadnercza Ci się odpłacą za to przypływem energii, regeneracyjnym snem i dobrym samopoczuciem.

Dieta

Wprowadź do swojej diety produkty gęste odżywczo takie jak:

  • Produkty fermentowane
  • Surowe warzywa
  • Podroby
  • Bulion
  • Olej kokosowy
  • Świeże soki warzywno-owocowe

 

Nasze nadnercza nie mają łatwej pracy w obecnych czasach. Jednak odpowiednie zmiany w żywieniu, stylu życia i nastawieniu mogą zdziałać bardzo wiele i okazuje się, że znów możliwe jest mieć energię i motywację do działania bez kawy i napojów energetycznych.

 

Źródła:

https://pl.wikipedia.org/wiki/Nadnercze

The Modern lifestyle: a recipe for adrenal fatigue?

https://chriskresser.com/the-modern-lifestyle-a-recipe-for-adrenal-fatigue/

Wilson, J. Adrenal Fatigue: The 21st Century Stress Syndrome. Smart Publications

Veracity D. Recovering From Adrenal Fatigue: How Your Body Can Overcome Chronic Stress and Feel Energized Again

Autor: Ewa Burzyńska

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s