Cholesterol – czy naprawdę jest taki straszny?

Już od dobrych kilkudziesięciu lat jesteśmy straszeni jedzeniem, które zawiera dużą ilość cholesterolu. Ciągle powtarzane są te same zalecenia: ograniczaj jajka do kilku tygodniowo, nie jedz tłustego mięsa, a o maśle to lepiej zapomnij – przecież są margaryny, które dodatkowo obniżają cholesterol! Należy unikać wszystkiego, co zawiera cholesterol, bo inaczej czekają nas zatkane tętnice i rychły zawał lub udar.

Okazuje się jednak, że nasz organizm sam wytwarza niewielkie ilości cholesterolu. A to oznacza, że jest on składnikiem niezbędnym do życia. W tym artykule przedstawię, dlaczego nie należy bać się cholesterolu.

Rola cholesterolu dla człowieka

Czym jest cholesterol? Z chemicznego punktu widzenia to organiczny związek chemiczny, lipid z grupy steroidów, zaliczany także do alkoholi. Pożywienie bogate w cholesterol to przede wszystkim produkty powszechnie uważane za tłuste i niezdrowe: jajka, tłuste mięso oraz tłuszcze zwierzęce, takie jak masło i smalec. Okazuje się jednak, że spożywanie tego typu tłuszczy wcale nie wpływa niszcząco na stan naszych tętnic, a wręcz pomoże naprawić sporo problemów zdrowotnych. Cholesterol odgrywa wiele istotnych funkcji w naszym organizmie:

Wytwarzanie hormonów steroidowych

Cholesterol uczestniczy w syntezie kortyzolu, głównego hormonu stresu. Jednym z jego zadań jest aktywowanie glukozy do procesów związanych z aktywnością fizyczną i umysłową. Kortyzol stabilizuje również czynność serca, podnosi ciśnienie krwi i hamuje rozrost komórek nowotworowych.

Cholesterol jest również niezwykle ważny w syntezie hormonów płciowych, takich jak: testosteron, estrogeny, progesteron, estradiol. To oznacza, że bez odpowiedniej podaży cholesterolu można mieć problemy z gospodarką hormonalną!

Synteza witaminy D

Okazuje się, że cholesterol odgrywa kluczową rolę w prawidłowej syntezie witaminy D, która jest odpowiedzialna za budowę kości i stawów, wpływa na poprawę odporności oraz przynosi dużą ulgę u osób z chorobami autoimmunologicznymi. Nic dziwnego, że przy obecnej „fobii cholesterolowej” można zauważyć coraz częstsze niedobory witaminy D.

Podstawowy składnik błon komórkowych

Tak, tak, cholesterol jest składnikiem każdej błony komórkowej w naszym ciele i działa na nią stabilizująco. To zapewnia właściwą czynność wszystkich narządów. Sztuczne obniżanie poziomu cholesterolu skutkuje osłabieniem funkcji komórek oraz obniżeniem skuteczności układu immunologicznego.

Produkcja kwasów żółciowych

Cholesterol jest również wykorzystywany do produkcji kwasów żółciowych, które regulują trawienie tłuszczów i umożliwiają ich wchłanianie przez jelita, a także odpowiadają za regularne wypróżnianie. Zbyt mała ilość cholesterolu w diecie obniża perystaltykę jelit, więc jeśli cierpisz na przewlekłe zaparcia, być może czas zwiększyć ilość tłuszczu w swojej diecie?

Cholesterol to związek, który jest kluczowy dla zdrowia i właściwego podziału komórek, który może chronić przed chorobami nowotworowymi.

Czy istnieje prawidłowy poziom cholesterolu?

Prawidłowy poziom cholesterolu nie jest jednakowy dla wszystkich. Co ciekawe, może on się zmieniać w ciągu dnia, a także podwyższać się znacznie na skutek stresu, zaburzeń funkcji wątroby, lub nieprawidłowości genetycznych (hipercholesterolemia).

Na Zachodzie uznaje się, że jest to indywidualna wartość, często wahająca się między 200 mg/dl a 350 mg/dl. Obecne normy laboratoryjne wskazują prawidłowy poziom cholesterolu maksymalnie do 190 mg/dl. Jeżeli ktoś przekracza tę normę, od razu dostaje tabletki na obniżenie. Jak już wspominałam, takie sztuczne obniżanie poziomu cholesterolu może prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych, takich jak ograniczenie wydolności fizycznej oraz podwyższone ryzyko wystąpienia nowotworów.

Obecnie uznaje się, że poziom cholesterolu nie jest dobrym wyznacznikiem ryzyka chorób naczyniowo-sercowych. Wyższy niż zwykle poziom cholesterolu wskazuje na toczący się stan zapalny w organizmie, jednak nie pokazuje, czy faktycznie zachorujemy na chorobę wieńcową, ponieważ jest coraz więcej osób po zawałach z poziomem cholesterolu w normie. Lepszym markerem, który wskaże ryzyko chorób serca jest homocysteina.

Nie ma dobrego i złego cholesterolu

Kiedy popatrzymy na swój lipidogram, widzimy cztery wartości: cholesterol całkowity, HDL, LDL oraz trójglicerydy. Przyjęło się mówić, że HDL jest to „dobry” cholesterol i jego powinno być jak najwięcej, a LDL jest to „zły” cholesterol i ta wartość powinna być niska. Nic bardziej mylnego! Co więcej, HDL i LDL nie są tak naprawdę nawet cholesterolem. Są pochodnymi substancjami białkowymi, czyli lipoproteinami. Umożliwiają transport tłuszczów w organizmie.

Frakcja HDL (z ang. high density lipoproteins – lipoproteiny o wysokiej gęstości) pobiera cholesterol z pożywienia oraz przenosi jego nadmiar z komórek do wątroby, która przetwarza go na kwasy żółciowe (w 80%) lub tworzy wolny cholesterol.

Z kolei frakcja LDL ( z ang. low density lipoproteins – lipoproteiny o niskiej gęstości) przejmuje cholesterol wytworzony w wątrobie i rozprowadza go do potrzebujących komórek. Właśnie ten wolny cholesterol transportowany przez frakcję LDL jest prekursorem do stworzenia hormonów steroidowych i witaminy D, więc trudno uznać frakcję LDL za „złą”.

W naszym lipidogramie najbardziej powinna liczyć się wartość cholesterolu całkowitego (niekoniecznie musi mieścić się ona w normie laboratoryjnej, jednak zbyt duże podwyższenie lub obniżenie niż zwykle jego poziomu, powinno skłonić do dalszej diagnostyki), stosunek LDL do HDL (najlepiej, aby wynosił 2:1) oraz wartość trójglicerydów w granicach 50-100 mg/dl.

Skąd taka nagonka na cholesterol?

Już jasno widać, że cholesterol pełni mnóstwo istotnych funkcji w naszych organizmach i jest niezbędny do prawidłowego funkcjonowania i zachowania zdrowia. To dlaczego wciąż jesteśmy przestrzegani przed jedzeniem większej ilości jajek?

W 1953r. Ancel Keys wykazał związek między zapadalnością na choroby serca, a poziomem cholesterolu we krwi. Swoją hipotezę wysnuł na podstawie tzw. Badania 7 Krajów, gdzie obserwowano zwyczaje żywieniowe mieszkańców różnych krajów. Stwierdził on, że społeczności, które częściej jedzą żywność bogatą w cholesterol, częściej zapadają na choroby serca i mają wyższy poziom cholesterolu. Jak się później okazało dr Keys celowo zataił poważną część badań. Pokazał wyniki tylko z 7 krajów (tych, które pasowały do jego teorii).

Tymczasem w innym eksperymencie przebadano dane o spożyciu tłuszczów z 22 krajów i okazało się, że wśród nich było wiele krajów, w których ludzie jedli dużo tłuszczu, a zdrowie, serce i cholesterol mieli w bardzo dobrym stanie. Jednak mimo to, mit o szkodliwości cholesterolu szybko przeniknął do świadomości wielu ludzi i tak się zaczęła krucjata przeciwko jajkom i innym tłuszczom zwierzęcym.

Od tego czasu pojawiło się dużo badań, które stwierdzają coś przeciwnego na temat cholesterolu. Profesor Grażyna Cichosz pisała o roli tłuszczów roślinnych i zwierzęcych w zagrożeniu miażdżycą i nowotworami:

„Cztery lata pracy, przestudiowałam ponad 600 publikacji z różnych ośrodków naukowych z całego świata. I aktualnie nie mam cienia wątpliwości, że hipercholesterolową teorię miażdżycy wymyślono w celu zdyskredytowania tłuszczów zwierzęcych i wprowadzenia do diety ludzi znacznie tańszych olejów roślinnych oraz margaryn.”

To właśnie tłuszcze roślinne i margaryny są odpowiedzialne za falę zachorowań na choroby wieńcowe. Nieprawidłowa obróbka termiczna tłuszczów roślinnych prowadzi do powstawania tłuszczów trans, które uszkadzają nasz organizm, zwiększają ryzyko zachorowania na nowotwór lub chorobę autoimmunologiczną.

Nie bój się jajek i tłuszczów zwierzęcych

Jajko to naturalna multiwitamina, która nie zawiera jedynie witaminy C. Oprócz mnóstwa witamin, znajdziemy w nim również fosfor, selen, cynk, żelazo. Szczególnie wyjątkowym składnikiem żółtka jest kwas sialowy, który ma właściwości przeciwbakteryne i przeciwwirusowe. Jedz jajka na zdrowie! Oczywiście należy pamiętać o pochodzeniu jajek – zdrowe jaja pochodzą od zdrowych kur.

Jajka najlepiej spożywać „na miękko”, ponieważ wtedy jest większy stopień biodostepności do witamin i składników mineralnych. Dla sportowców świetnie sprawdzą się koktajle z surowym żółtkiem.

Z kolei w tłuszczach zwierzęcych, oprócz cholesterolu, znajdziemy również kwasy tłuszczowe jednonienasycone omega 9 (takie same jak w oliwie z oliwek!), kwasy tłuszczowe nasycone (w tym kwas stearynowy i palmitynowy, które są niezwykle ważne dla prawidłowej pracy serca). W mięsie ekologicznym znajdziemy również kwasy tłuszczowe omega 3 oraz omega 6 (w prawidłowej proporcji).

Jak widać tłuszcze zwierzęce mają bardzo pozytywny wpływ na nasze zdrowie, dlatego przekonanie, że powodują zatykanie tętnic, można uznać za mit. Oczywiście tutaj również ma znaczenie pochodzenie mięsa, ponieważ tkanka tłuszczowa jest akumulatorem toksyn, więc unikaj mięsa z niepewnych hodowli. Postaw na lokalnych dostawców, a będziesz miał pewność, że taki tłuszcz zwierzęcy Ci nie zaszkodzi. Nie obrabiaj też mięsa zbyt mocno termicznie – to sprawi, że wszystkie składniki odżywcze będą bardziej biodostępne.

Podsumowując, cholesterol z pożywienia nam nie szkodzi. Jeśli jest go za dużo w danym momencie, po prostu frakcja HDL transportuje go do wątroby, gdzie przekształcany jest na sole kwasów żółciowych (które są następnie wydalane) lub wolny cholesterol, który zostanie zużyty w razie zapotrzebowania. Cholesterol nie powoduje chorób wieńcowych, zawałów i udarów – za to jest bardzo ważnym składnikiem w naszym organizmie, pełniącym wiele kluczowych funkcji, a badanie lipidogramu jest cenną wskazówką na diagnostycznej drodze.

Źródła:

prof. dr hab. med. Hartenbach W., Mity o cholesterolu

Wierzbicka I., Karus-Wysocka K., Polski przewodnik paleo. Teoria, praktyka, przepisy

dr med. Matthias R., Dlaczego zwierzęta nie dostają zawałów serca

Autor: Ewa Burzyńska

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s